De Kempen voelen dit direct – en niet alleen in de kantine van ASML

Veldhoven is geen eiland. Wie denkt dat 1700 banen “bij ASML” blijven, snapt de keten niet. Iedere baan in de kern trekt een staart mee: toeleveranciers, detachering, schoonmaak, catering, facility, IT-partners, transport, kinderopvang, verhuurders, horeca. In de Kempen zie je dat meteen terug: minder opdrachten, meer onzekerheid, meer mensen die toch maar even wachten met een verbouwing, een huurcontract, een nieuwe auto, een schenking aan de club. En dan de expats en kenniswerkers. De Brainport-regio heeft jarenlang geleefd alsof groei natuurwet is: internationale werving, overvolle woningmarkt, druk op scholen en zorg, politieke dossiers die vooral draaien om “hoe passen we het in?”. Als er nu een rem komt—al is het tijdelijk—dan schuift de stress niet weg. Die verschuift. Van “geen huis te vinden” naar “houd ik mijn contract, mijn verblijfspositie, mijn toekomst hier?”. Dat is geen sentiment; dat is de realiteit van een regio die zichzelf afhankelijk heeft gemaakt.

Het sprookje heet “opschalen”, maar de rekening ligt lokaal

Terwijl Wennink waarschuwt, staan elders de piketpalen al in de grond. ASML onderzoekt een extra campus op Brainport Industries Campus Noord: een ontwikkeling in fases, aanvullend op Veldhoven, met ruimte voor ongeveer 20.000 arbeidsplaatsen op circa 100 hectare. Dat is het hightech-sprookjesbos in één zin: tegelijk snijden én uitbreiden; tegelijk paniek over banen én plannen voor megagroei.

En daar komt jouw vraag over “miljoenen” binnen. Want die groei is nooit “privé”. Die groei vraagt publieke miljarden in vermomming: infrastructuur, stikstof- en vergunningstrajecten, netcongestie-oplossingen, onderwijsprojecten, woningbouwversnelling, veiligheid, OV, ambtelijke capaciteit. Elke gemeente in en rond de Kempen voelt dat: raadsagenda’s lopen vol, weerstand groeit, en ondertussen moet de basis: sport, verenigingen, jeugdzorg ook door. Als het economisch tij keert, blijven die publieke kosten wél liggen. De vraag die we te weinig hardop stellen: Niet “Is AI gevaarlijk?”Maar: wie pakt de winst van die productiviteit, en wie betaalt de transitie? Wennink zegt: we moeten iets doen. Prima. Maar laat die “iets” dan ook betekenen dat we lokaal niet blijven zitten met de brokstukken: woningdruk die eerst omhoog wordt gejaagd, publieke investeringen die doorrollen, en gezinnen die ineens ontdekken dat zelfs in het sprookjesbos de bomen om kunnen. Waakzaamheid is goed advies.

Alleen: in de Kempen hadden we die waakzaamheid graag gezien vóórdat we met open ogen een regio bouwden die bij iedere hoest van één bedrijf collectief koorts krijgt.