De ramp met de hercules.... 30 jaar geleden

De basisbrandweer is snel ter plaatse en weet niet beter dan dat er aan boord alleen de vier bemanningsleden zitten. Volgens de procedure "blazen" ze het vuur van de cockpit af. Daarbij gaat heel veel water en schuim richting het laadruim. De gemeentelijke brandweer staat erbij en is, net als de collega's van de luchtmacht, zich niet bewust dat er in dat laadruim nog 37 passagiers zitten: leden van het Fanfarekorps van de Koninklijke Landmacht. Als het vuur gedoofd is en men het ruim betreedt, ontdekt men de 37 passagiers in het bluswater. Uiteindelijk komen 34 van de 41 inzittenden om het leven, zeven overleven de ramp. Een ongekende tragiek.

Doofpot

Voor mij, in mijn loopbaan in de media, een zwarte dag. Ik was een van de eersten ter plaatse en zag het omslagpunt: van een incident naar een ramp. Het heeft mij al die jaren beziggehouden. Niet alleen de ramp en de slachtoffers, maar ook het falen van het systeem. Meteen heb ik mij ingezet om het beeld van de "afwachtende" hulpverleners te doen keren. In het openbaar werden ze gekielhaald, bijna als "daders" weggezet. En erover praten mochten ze niet, want de leiding van de hulpdiensten regeerde met ijzeren hand: wie praat, kan gaan. Diezelfde avond, een paar uur na de ramp, werd de grote doofpot geopend. Wegmoffelen, manipuleren en draaien. Maar er was niet gerekend op vasthoudende journalisten zoals Hans Matheeuwsen van het Eindhovens Dagblad, die met zijn notitieblok en scherpe blik dwars door alle barricades heen ging.

Onbegrijpelijk

Dertig jaar later. Stel dat er nu iets zou gebeuren, zouden ze dan wel meteen de weg kunnen vinden? Is er voldoende zuurstof aanwezig bij de GGD? Werken de portofoons nu wel, en staan ze niet in de kast van de directeur van de GGD? Is er samen geoefend, en hoe ging dat dan? Waar zijn zaken verbeterd? Allemaal logische vragen, zou je denken. Maar daar denkt de Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost anders over, want dat is "geheime" informatie. Het hele arsenaal aan bullshit komt voorbij: AVG, de Russen, actiegroepen, enzovoort. Ja, we kregen informatie : negentig procent was zwart gelakt. Openbaarheid van bestuur? Niet hier. "We hebben het op orde," zeggen ze, en daar geloof ik geen snars van.

Traantje gelaten

Dertig jaar later raakt het mij nog steeds, en zie ik het beeld van de eerste slachtoffers die als "slappe poppen" uit de romp werden getild. Ik zie ambulancepersoneel zich over de kop werken om levens te redden. En die grote "vogel" die gehavend en rokend in het landschap ligt. Vanavond de herdenking, maar eerlijk gezegd weet ik niet of dat me nog trekt. Ik ben fysiek moe, ik ben geprikkeld. En ja, ik heb deze week, na het interview met Omroep Brabant op de plek zelf, een traantje gelaten. Van de pijn, het verdriet en het onrecht. Maar vooral voor de 34 omgekomen mensen. Zonen van, vaders van, broer of zus van… Wat als… juist daarop komt nooit een antwoord.

Over de herculesramp is door 1Kempen een podcast serie gemaakt die is te vinden op: https://1kempen.nl/podcast/de-vergeten-ramp