Het land dat zijn boeren vergat

Er wordt gesproken over stikstof, natuurherstel en toekomstbestendig beleid. Mooie woorden. Woorden waar iedere beleidsmaker warm van wordt en iedere communicatiemedewerker een brochure van kan maken. Maar zelden gaat het over de vraag die er werkelijk toe doet: wat gebeurt er met een land dat zijn voedselproducenten behandelt als een fout in een Excelbestand?

Dat is misschien wel de grootste politieke mislukking van dit dossier. Niet de stikstof zelf, maar de hardnekkige weigering om te erkennen dat het systeem piept en kraakt. Er is geen samenhangende visie op landbouw, natuur, woningbouw, industrie en infrastructuur. Er is slechts een stapel regels die elkaar versterken als dominostenen. En aan het einde van die ketting staat steevast dezelfde conclusie: de boer moet bewegen.

Beleidsnotitie 

Voor Zuidoost-Brabant is dat geen Haagse abstractie maar dagelijkse werkelijkheid. Hier liggen natuurgebieden en agrarische bedrijven letterlijk naast elkaar. Hier wordt niet gesproken over 'transitieopgaven', maar over bedrijven die al drie generaties bestaan en nu te horen krijgen dat ze moeten krimpen, vertrekken of stoppen. Alsof een familiebedrijf zich laat verplaatsen zoals een bureau op een ministerie. Achter ieder erf schuilt een gezin, een hypotheek, een levenswerk en een geschiedenis. Dat verdwijnt niet omdat een beleidsnotitie daar een vinkje achter zet.

En dan de vraag die Den Haag liever ontwijkt. Waarom lijken Duitsland en België, op steenworp afstand, met dezelfde Europese regelgeving tóch meer bestuurlijke ruimte te vinden? Waarom lukt het daar wel om natuurbeleid en landbouw naast elkaar te laten bestaan zonder dat complete regio's voortdurend in onzekerheid verkeren? Het antwoord is pijnlijk eenvoudig. Nederland heeft zichzelf opgesloten in een juridisch keurslijf dat vervolgens wordt verkocht als natuurwet. Alsof politieke keuzes plotseling onvermijdelijk zijn geworden.

Perspectief 

Het is dezelfde bestuurlijke reflex die we inmiddels op meer dossiers zien. De overheid creëert een probleem, bouwt er een bureaucratie omheen en presenteert die vervolgens als de enige denkbare werkelijkheid. Twijfel is verdacht. Kritiek heet al snel ontkenning. En wie vraagt of het ook anders kan, krijgt een college bestuursrecht in plaats van een antwoord.

Ondertussen blijft het woord perspectief door de vergaderzalen galmen. Een prachtig woord. Alleen ontbreekt het perspectief vooral voor degenen die iedere ochtend om half zes de stal in lopen. Perspectief is verworden tot een beleidsbegrip: iets dat je kunt opschrijven zonder het daadwerkelijk te bieden.

Juridisch klemzetten

Misschien is dat wel de kern van het probleem. Dit kabinet vraagt boeren voortdurend om realiteitszin, maar weigert zelf de werkelijkheid onder ogen te zien. Je kunt een sector niet jarenlang juridisch klemzetten, economisch uitknijpen en maatschappelijk wegzetten als probleemdrager om vervolgens verbaasd te zijn dat het vertrouwen verdwijnt.

Ontkennen is ook beleid. Alleen moet niemand verbaasd zijn als het platteland daar uiteindelijk zijn eigen conclusie uit trekt.

Deze column wordt geschreven door de hoofdredacteur van 1Kempen. Het betreft een journalistiek opiniestuk waarin actuele ontwikkelingen worden geduid, geanalyseerd en tegen elkaar worden afgezet. De inhoud is gebaseerd op feiten en openbare informatie, maar de selectie, interpretatie en conclusies zijn nadrukkelijk die van de auteur.

Een column is geen nieuwsbericht en pretendeert geen objectieve weergave van alle standpunten. Het is een persoonlijke beschouwing waarin ruimte is voor analyse, ironie, kritiek en scherpe observaties. De column verwoordt dan ook niet het officiële standpunt van 1Kempen, maar de persoonlijke conclusies van de hoofdredacteur. Juist door deze vorm wil 1Kempen bijdragen aan het maatschappelijk debat en lezers uitnodigen om zelf een oordeel te vormen.