Raad Heeze-Leende staat voor miljoenenopgave bij begroting 2027-2030

In de onlangs gepubliceerde Kaderbrief 2027–2030 (zie panel) wordt duidelijk dat de gemeenteraad keuzes zal moeten maken. Daarbij komt een groot deel van de druk uit kosten die de gemeente nauwelijks kan beïnvloeden. De bijdragen aan regionale samenwerkingsverbanden stijgen in 2027 alleen al met bijna zeven ton. De grootste stijger is de GRSA2, de gemeenschappelijke regeling samenwerking A2, die veel gemeentelijke taken uitvoert, met 417.000 euro extra. Ook de Veiligheidsregio en de GGD dragen bij aan die stijging. Daarnaast moet er financiering komen voor uitvoering van nieuwe wetgeving over onder meer Volkshuisvesting en bekostiging van de bibliotheek. 

Daar komt bij dat de definitieve omvang van het gemeentefonds, de grootste inkomstenbron, nog niet bekend is ten tijde van de publicatie van de Kaderbrief. Die duidelijkheid volgt pas later.

De financiële situatie kan gevolgen hebben voor de uitvoering van ambities uit het nieuwe raadsakkoord, zoals levendige dorpen, sociale samenhang en ondersteuning van verenigingen.

Zo verplicht de nieuwe bibliotheekwet de gemeente al tot minimaal één vestiging met professionele bezetting, wat 133.000 euro extra kost. Wil de raad daarbovenop alle bibliotheekvestigingen in de gemeente handhaven, dan is het bedrag 163.000 euro. Dat laatste is een politieke keuze, geen wettelijke verplichting schrijft het college in de Kaderbrief.

Voor de dorpshuizen is er in 2027 nog dekking, maar vanaf 2028 zijn structureel aanvullende middelen nodig om de subsidie binnen de huidige opzet voort te zetten. Ook dat is een politieke keuze die de raad nog moet maken.

Met het wegvallen van landelijke middelen voor het Sportakkoord moet de gemeente vanaf 2027 zelf circa 14.000 euro bijleggen voor sportactiviteiten zoals Sjors Sportief & Creatief en de ondersteuning van sportverenigingen.

Het onderhoud van gemeentelijke gebouwen vraagt 479.000 euro extra per jaar en voor de wegen 240.000 euro.

Onder de naam 'Opgroeikracht' wil de gemeente inzetten op laagdrempelige hulp. Volgens de gemeente moet dit bijdragen aan het voorkomen van duurdere gespecialiseerde jeugdzorg.

De raad kan kiezen uit drie scenario's voor de intensiteit van dit preventieve werk. Ook de inzet van een wijk-GGZ'er om inwoners met onbegrepen gedrag te helpen heeft nog geen structurele financiering vanuit het Rijk en vraagt dus om een eigen afweging.

Vanuit het Rijk komen daar mogelijk twee Wmo-maatregelen bij voor inwoners. Vanaf 2028 komt er naar verwachting een inkomensafhankelijke eigen bijdrage, wat betekent dat inwoners met een hoger inkomen meer zelf zouden moeten gaan betalen voor Wmo-voorzieningen. Daarnaast is in het landelijke coalitieakkoord vastgelegd dat huishoudelijke hulp per 1 januari 2029 wordt geschrapt als standaardvergoeding voor inwoners die dit financieel zelf kunnen dragen. Gemeenten blijven wel verantwoordelijk voor inwoners die de zorg niet zelf kunnen betalen. Wat dit gaat kosten of opleveren is nog niet duidelijk. Beide maatregelen worden afzonderlijk ingevoerd en stapelen dus op elkaar. De verdere uitwerking wordt verwacht in juni 2026.

De kostenstijgingen op bestaande investeringen stapelen zich op. De renovatie van basisschool Dirk Hezius vraagt ruim 5,1 miljoen euro extra, de verbinding Randweg-Poortmannen 2 miljoen euro extra, het project Samen mee naar de A2 4,55 miljoen euro extra en de verkabeling van de Nieuwe Hoeve ruim 1,5 miljoen euro extra.

Omdat een deel van deze projecten nog niet gestart is, benadrukt het college dat kritisch heroverwegen noodzakelijk is. De raad krijgt bij de begrotingsbehandeling in november een voorstel voorgelegd, waarop hij via motie of amendement kan reageren.

Daarnaast liggen er nog nieuwe investeringswensen die nog niet zijn geaccordeerd. Het gaat om het Korte Termijn Maatregelenpakket 2 voor fietsverbindingen (2,25 miljoen euro), maatregelen op de Geldropseweg bij de A67 (tot 5,5 miljoen euro) en de duurzame inrichting van de blauwe parkeerzone in het centrum van Heeze (35.000 euro). Ook hierover beslist uiteindelijk de raad.

Daar staan ook financiële voordelen tegenover. Zo heeft de gemeente een nieuwe systematiek ontwikkeld die beter aansluit bij de werkelijke kostenontwikkeling. Volgens het college levert dat een voordeel op van circa 200.000 euro per jaar.

En via de realisatiestimulans woningbouw ontvangt de gemeente 7.000 euro per gebouwde betaalbare woning, voor 2026 naar verwachting ruim 600.000 euro. 

Het college benadrukt dat het essentieel is om gezamenlijk te bepalen wat werkelijk gerealiseerd kan worden binnen de beschikbare middelen en ambtelijke capaciteit. Dat was ook één van de boodschappen uit het gepresenteerde raadsakkoord. De ambities uit het nieuwe raadsakkoord moeten ambtelijk nog worden getoetst op uitvoerbaarheid en haalbaarheid.