Veldhoven enige Kempengemeente met eigen loket voor gratis juridisch advies: 'We proberen mensen in hun eigen kracht te zetten'

Een inventarisatie laat zien dat Bergeijk, Bladel, Eersel en Reusel-De Mierden de sociaal-juridische ondersteuning gezamenlijk organiseren via de Gemeenschappelijke Regeling Samenwerking Kempengemeenten (GRSK). In Cranendonck, Valkenswaard en Heeze-Leende kunnen inwoners terecht bij het Sociaal Raadsliedenwerk van Lumens, terwijl Veldhoven met een eigen Bureau Sociaal Raadslieden een uitzonderingspositie inneemt.

Sinds oktober 2023 doet het bureau dat onder de noemer Geldfit Veldhoven, waarbij een team van deskundige vrijwilligers en twee professionals hulp aan inwoners bieden, bijvoorbeeld bij vragen over wetten, regelingen, belastingen, toeslagen en financiële administratie.

"En die hulp bieden we aan alle inwoners van Veldhoven", vertelt coördinator van het BSR, Annemarie Soetens. "Wij krijgen heel veel vragen over belastingen, maar ook over juridische kwesties, of mensen die een brief krijgen van de dienst Toeslagen en naar ons toekomen en zeggen: 'we snappen dit niet' ", legt ze uit. "Maar ook mensen die hulp nodig hebben bij het aanvragen van een uitkering, of vragen hebben over leergeld voor hun kinderen. Eigenlijk is er geen formulier te bedenken dat nog niet aan ons is gepasseerd", weet ze uit ervaring.

De organisatie die nu BSR heet bestaat in 2029 al 50 jaar, weliswaar onder een andere noemer. "Het in gesprek gaan van vrijwilligers met inwoners is er dus al heel lang, maar we merken sinds het onder Geldfit valt, die naam brainportbreed al voor heel veel mensen herkenbaar is waardoor het ook wat laagdrempeliger is geworden." 

Die laagdrempeligheid is volgens Nienke van Eerd, beleidsadviseur armoede en schuld van de gemeente Veldhoven, heel belangrijk. "Mensen kunnen nu anoniem informatie opvragen en bellen met vragen", vertelt ze. "De schroom van mensen die in armoede leven is heel groot. Vaak trekken mensen pas aan de bel wanneer ze al 5 jaar met schulden leven. Die taboe is er nog heel erg", concludeert ze.

Sinds BSR onder de landelijke organisatie Geldfit valt, merken ze wel dat er iets aan het veranderen is. "We proberen die taboe te doorbreken door er heel positief over te communiceren en dan merk je dat het onder die landelijke noemer veel meer genormaliseerd is", verklaart ze.

In Veldhoven leeft 1,6 procent van de inwoners in armoede en telt het klantenbestand van de voedselbank ruim 200 huishoudens. Een onderzoek van de Rekenkamer Veldhoven in 2023 naar het armoedebeleid in de gemeente toonde dat men de basis goed op orde heeft. Toch besloot men in Veldhoven vanaf dat moment ieder jaar voor de Armoede Agenda te kiezen. Deze moet het beleid van de gemeente, gedane onderzoeken en het Veldhovense Armoedenetwerk samenbrengen. Onderzocht werd welke organisaties actief zijn en hoe de gemeente ervoor kan zorgen dat deze nog veel beter samen gaan werken.

Die samenwerking vindt plaats tussen talloze organisaties, afhankelijk van de vraag, zoals Cordaad, GGD, GGZ. En ze combineren volgens de BSR coördinator heel goed met de twee inloopspreekuren die er wekelijks zijn: "Op dinsdag en donderdag houden we een inloopspreekuur. Op dinsdag zijn er drie of vier vrijwilligers aanwezig, samen met een klantmanager Inkomen of een klantmanager Schulddienstverlening én Stichting Leergeld. Als mensen vragen hebben over ondersteuning voor hun kinderen, kunnen we hen direct doorverwijzen. Zo krijgen ze meteen de juiste hulp."

Hetzelfde concept vindt elke donderdag plaats, alleen is dan niet Stichting Leergeld, maar de Voedselbank aanwezig. "En daar werkt het andersom ook vaak goed. Inwoners kunnen maar op een plek binnenkomen en vaak staan ze dan in de rij voor de voedselbank onderling hun problemen te bespreken, mensen die met hun relatie in de penarie zitten of psychische klachten hebben maar niet zelf om hulp durven vragen bij de gemeente en dan worden ze meteen naar BSR doorverwezen."

Een van de belangrijkste middelen die de gemeente inzet om het vragen om hulp zo laagdrempelig mogelijk te houden, is de potjescheck: "Het is een digitale tool op de website van Geldfit, waarbij mensen een vragenlijst in kunnen vullen waaruit tips kunnen volgen om geldzaken gezond te houden", legt Soetens uit. "Het kan bijvoorbeeld handig zijn, wanneer je al weet dat je je baan gaat verliezen, hoe je op bepaalde zaken kan voor sorteren, maar je kan er via de check ook achterkomen dat je voor bepaalde dingen subsidie aan kunt vragen of dat er schulden kwijtgescholden kunnen worden", legt ze uit.

En wie het digitale aspect lastig vindt, kan ook kiezen voor een gesprek op locatie: "Dan vul je gewoon je postcode in en dan wordt aangegeven of je naar de gemeente moet of aar het BSR."

"De BSR werkzaamheden zijn niet veranderd in de loop der tijd; de potjescheck is daar gewoon bijgekomen. En Geldfit helpt in de vindbaarheid", voegt Van Eerd toe. Hoe vindbaar ze zijn, zal misschien blijken in de derde week van september: "Dan hebben we een Geldfit camper zowel op de Sport als de Weekmarkt staan waar mensen terplekke de potjescheck kunnen doen", verklaart Soetens.

"En ook daar brengen we weer het positieve verhaal", voegt de beleidsadviseur toe. "Door die camper op zichtbare plekken te zetten houden we het laagdrempelig."

Van Eerd: "Helaas zie je vaak te laat dat er iets aan de hand is. Daarom is dat stukje vindbaarheid zo belangrijk. Gelukkig komen ook veel mensen op tijd voor hulp", weet ze.

Soetens: "We helpen mensen heel graag, maar proberen ook ze ook zelfstandiger te maken voor de toekomst. Dat doen we soms spelenderwijs, maar we proberen ze vooral weer in hun eigen kracht te zetten."