1Kempen.nl

Toch kiest Valkenswaard keer op keer voor de harde lijn. Vandaag gaat het niet eens om een extra toilet boven – die Wmo-zaak verloor de gemeente Valkenswaard in 2017 -  maar om iets dat nog basaler is: het recht op zelfredzaamheid met hulp van een erkende assistentiehond. Dertien jaar hulpverlening, eindelijk stabiliteit, en dan zegt de gemeente doodleuk dat zo’n hond “ook gewoon een goed opgevoede huishond kan zijn”. Pardon? Dat is geen argument, dat is minachting. 

Wie de Wmo serieus neemt, begint bij onderzoek: echt kijken naar iemands persoonlijke omstandigheden, effecten op dagelijks functioneren, alternatieven afwegen, en dan leveren wat goedkoopst-passend is. Niet andersom. Niet eerst de deur dichtsmijten en pas daarna de papieren recht praten. In dit dossier is dat precies wat misgaat. Geen deugdelijk onderzoek, wel grote woorden over “wettelijke kaders”. Dat is procedurele schijnzorg: het lijkt netjes, maar het doet niets.

En dan het geld. Ruim dertigduizend euro publiek geld in opleiding en voorzieningen voor een assistentiehond: geïnvesteerd, verantwoord, effectief gebleken. Valkenswaard erkende dat eerder zelf. Nu wordt de lopende ondersteuning (voer, verzekering, medische zorg, trimmen) afgeknepen tot het geheel praktisch onwerkbaar wordt. Reken even mee: een hond kost per jaar een fractie van 24/7-zorg of een beschermde woonvorm. Penny wise, pound foolish.

De hypocrisie wordt pijnlijker als je ziet waar wél geld naartoe gaat. Duizenden euro’s per jaar aan proceskosten en organisaties omdat beantwoordingstermijnen niet gehaald worden? Dat is dus betalen voor het eigen falen. En dan durven volhouden dat maatwerkvoorzieningen 'zorgvuldig' worden beoordeeld. Zorgvuldig is op tijd zijn, zorgvuldig is onderzoek doen, zorgvuldig is eerder toegekende effectiviteit niet ineens ontkennen omdat het bestuurlijk beter uitkomt.

Het officiële antwoord aan ons als pers is ook veelzeggend: privacy, geen inhoudelijk commentaar, bezwaar en beroep bestaan, dus alles is keurig geborgd. Juridisch klopt dat. Moreel is het leeg. Een inwoner zit intussen met oplopende stress, financiële druk en de reële dreiging dat een bewezen werkende voorziening straks wegvalt. “Maak maar bezwaar” is geen zorg, het is een drempel. Laten we het beestje bij de naam noemen. Dit gaat niet over een paar zakken hondenbrokken. Dit gaat over functioneren versus vastlopen. Over zelfstandig wonen versus terugvallen in een instelling of 24-uurszorg. Over investeren in wat werkt in plaats van een papieren werkelijkheid najagen waarin iedereen zogenaamd gelijk is - behalve de mensen die het echt nodig hebben.

Wat moet er dan wel gebeuren? Simpel. Ten eerste: erken dat maatwerk maatwerk is. Zet de ondersteuning voor de hond onmiddellijk door als tijdelijke voorziening in afwachting van het formele oordeel. Dat kan gewoon. Ten tweede: doe het verplichte onderzoek zoals het hoort - breed, eerlijk, met medische en praktische onderbouwing, en met oog voor wat eerder is vastgesteld. Ten derde: stop met defensieve framing ('huishond') die niets verklaart en alleen maar kwetst. Woorden doen ertoe, zeker wanneer de macht aan jouw kant ligt.

Aan de raad heb ik ook een vraag:  Vraag het college om alle Wmo-dossiers waarin eerder toegekende voorzieningen ineens worden teruggedraaid te inventariseren. Leg vast dat bij evidente effectiviteit de continuïteit voorop staat. En maak korte metten met het cultuurprobleem dat leidt tot uitstel, overschrijding van termijnen en nodeloze proceskosten. Iedere euro die we verkwisten aan juridisch geneuzel, betalen we dubbel terug in menselijk leed. De Wmo is geen genade; het is zorgplicht. 

Zet de trots opzij. Herstel de voorziening. Doe het onderzoek zoals het hoort. En behandel inwoners niet als kostenpost, maar als mensen.

Want als je zelf roept dat Valkenswaard  een ‘financieel gezonde gemeente is’ en dan alsnog kiest voor kilte, dan is niet het budget het probleem, maar je inlevingsvermogen.